Norbert van Nolten

Norsbergen, hoe het allemaal begon

U staat hier in Peest, op een afgelegen plek die er wat vreemd uitziet met grote, met graffiti besmeurde rotsblokken. Toch is dit tegelijk een bijzondere plek omdat juist hier, op deze plek, ooit de meest machtige en meest ontwikkelde stad van de regio lag. We nemen u mee naar het jaar 1288.

Het was in dit jaar dat een zekere Norbert van Nolten door het Drentse landschap trok. Hij had er inmiddels een flinke voetreis opzitten want hij was op weg naar Denemarken om de jonge Koning Erik VI te ontmoeten, die twee jaar daarvoor aan de macht gekomen was. Deze ontmoeting is er echter nooit gekomen omdat Norbert in het lege Drentse landschap een verlaten hut vond die hem zo beviel dat hij er besloot te blijven.

Van wat hij verbouwde en de dieren die hij hield kon hij goed in leven blijven, én, ook was er ruim voldoende voedsel om af en toe wat reizende gasten op te vangen. De gasten verbleven graag bij hem en zijn hut groeide uit tot Herberg Norbert. Al snel kwamen er ook een tweede en een derde herberg bij.

Meerdere reizigers bleven hier hangen en begonnen ondernemingen. Zo groeide Norberts Herbergen uit tot klein dorp en er werden nu ook gezinnen gesticht. De naam van Norberts Herbergen werd afgekort naar Nor’sbergen en men vergat hoe die naam ontstaan was, maar iedereen wist wie Norbert was. Hij bleef al die tijd als dorpsvader bekend staan.

Norsbergen werd het centrum van economische groei en technologische ontwikkeling nu er ook een hoop knappe koppen waren komen wonen. Zij deelden hun kennis met elkaar en zo werd de plaats groter en bekender in de regio. De werkplaatsen die ze hadden waren de allermodernste en er werden vooruitstrevende ontdekkingen gedaan. Ook werd er rond 1560 al geëxperimenteerd met hoogbouw, ook binnen de woningbouw.

In 1588, 300 jaar na Norberts aankomst, werd op wonderlijke wijze een ontdekking gedaan die de groei van Norsbergen sterk zou laten toenemen en tegelijkertijd het treurige begin van de ondergang zou inluiden. Johannes Smeaton ontdekte een mengsel van kalk en klei dat als het uithardde zo sterk was als steen. Vermoedelijk is dit de voorloper geweest van het bij ons bekende beton dat volgens huidige bronnen pas ontdekt zou worden in 1756.

Met het mengsel van Smeaton kon de hoogbouw van Norsbergen hoger en groeide de stad steeds sneller. Welvaart en rijkdom trokken steeds meer de aandacht van heersers en koningen uit de omliggende gebieden en dit wekte afgunst op. Daarnaast begon men bang te worden van de machtige stad. De hoogbouw was al van grote afstand in het verder met laagbouw gevulde landschap te herkennen en men wist niet wat ze van de torens moest denken.

In het jaar 1799 openden daarom de Friezen en de Saksen de aanval op Norsbergen. Vierentwintig dagen lang bulderden de kanonnen en met hels geweld werd de stad volledig verwoest. Hierna rookten en dampten de smeulende resten van de stad nog twee weken. De inwoners die hadden kunnen vluchten werden gevangen genomen. Veel waren het er niet meer.


De ruïne van de stad lag er verlaten bij en de jaren verstreken. Slechts weer en wind bemoeiden zich met de resten van de eens zo machtige stad. Techniek en wetenschap waren tegelijk met het instorten van de torens verloren gegaan. Men vermeed de plek en het verhaal van de grote stad verdween uit de herinnering. In het groene Drentse landschap ontstonden in de loop der jaren nieuwe dorpen en steden. Toch wisten de inwoners van Norg niet hoe hun dorp aan zijn naam kwam. Samen met hun buren uit de andere dorpen kenden zij de geschiedenis van de rotsblokken in hun tuinen niet en negeerden zij hun bestaan. Als u zelf wel gaat kijken en de ruïnes goed bestudeert ontdekt u misschien het verhaal dat zij vertellen.

En, het kan best zijn dat het Norbert van Nolten zelf is die hier ’s nachts nog op de ruïnes is te zien. Ronddwalend en terugdenkend aan de begindagen van zijn mooie en machtige stad die ooit met haar prachtige torens tot in de wijde omtrek te zien was.


klik hier voor afbeeldingen en animatie